Ceremonia otwarcia igrzysk olimpijskich to skomplikowany audiowizualny konglomerat, którego twórcy każdorazowo stoją przed niezwykle trudnym zadaniem wyważenia pomiędzy tym, co uniwersalne i powiązane z ideami promowanymi przez kolejnych organizatorów Igrzysk od czasu ich wskrzeszenia przez barona Pierre'a de Cubertin, a tym, co narodowe, co przynależne do nacji-organizatora, co prezentuje tego narodu najmocniejsze strony i najważniejsze zalety.
Zwykle ta subtelna gra dość dobrze się udaje, a gdy zostaje zaburzona w jedną (Pekin 2022) lub w drugą (Paryż 2024) stronę niemal natychmiast spotyka się z falą krytyki. Ceremonia otwarcia igrzysk olimpijskich w Pekinie cztery lata temu była niezwykle nachalnym pokazem siły, którego zgniłą wisienką na zjełczałym od nacjonalizmu torcie były kamery skierowane na machającego Putina – honorowego gościa tej uroczystości. Przypomnijmy, że otwarcie miało miejsce 4 lutego 2022 roku, ceremonia zamknięcia odbyła się szesnaście dni później, a dokładnie dwadzieścia dni po spektakularnym pokazie z udziałem gołębi pokoju wojsko rosyjskie na rozkaz tego samego Putina rozpoczęło pełnoskalową operację wojskową w Ukrainie.
Z kolei Paryż, odwołując się do hasła City that is always progressing [miasto, które nieustannie prze do przodu], przeszarżował w drugą stronę, tak bardzo gonił za uniwersalnym przesłaniem o tęczowym i inkluzywnym obliczu świata, że wpadł we własne sidła, które spowodowały, że faktyczną ucztę bogów odczytano w kluczu Ostatniej wieczerzy Leonarda da Vinci. Nadal uważam, że to przesunięcie zgotowali sobie sami Organizatorzy, którzy tak bardzo miksowali i przekształcali wątki kulturowe, że wytworzyli w wyobraźni widzów połączenia, których w programie w ogóle nie było. Będę broniła Thomasa Jolly, choćby dlatego, że błyskawiczne zbudowanie argumentacji wokół naprawdę mało znanego obrazu Jana Hermansza van Bijlerta byłoby moim zdaniem bardzo trudne, gdyby nie fakt, że głównodowodzący tej ceremonii od samego początku miał na myśli właśnie to dzieło, gdy konstruował mis-en-scène dla Philippe'a Katerine – francuskiej osobowości scenicznej.
Pod tym względem nadal podziwiam Organizatorów ceremonii w Salt Lake City, którzy z łatwością mogli się osunąć w nieznośny sentymentalizm lub drażniący manifest ideologiczny. Zawsze mnie ciekawi, czy ktoś w ogóle się zorientował, że niemal cały pierwszy segment tej uroczystości, a zaryzykuję nawet stwierdzenie, że jej większość odbyła się w ciemnościach i zasadniczo w ciszy? Jest to szczególnie rzucające się w oczy podczas wejścia poszczególnych oficjeli. Na mnie nadal robi to ogromne wrażenie, zwłaszcza, gdy znam już cały przebieg uroczystości. Jeśli chcecie zrozumieć, co mam na myśli, to włącznie TEN film od ok. 6 minuty – kompletna cisza z dźwiękiem helikoptera w tle (prawdopodobnie jest to dźwięk stale krążących nad stadionem służb), która towarzyszy wprowadzaniu flagi amerykańskiej na stadion doskonale ilustruje to, co się wówczas wydarzyło. A potem Utah Symphony i Mormon Tabernacular Choir odśpiewali hymn...no czyż to nie jest ceremonia żałobna? A jednak, nikt się nie burzył, nikt nie napisał potem, że to było niestosowne. Jeśli ktoś się chce nauczyć, jak robić to dobrze, to jest to świetna lekcja. Także ta dotycząca budowania napięcia, prowadzenia odbiorcy ku kulminacji, która jest triumfem życia nad śmiercią.
To wszystko moim zdaniem całkowicie się Włochom nie udało. Nie będę już wracała do tematu, bo szeroko omawiam go w podcaście, ale uderzyło mnie wyjaśnienie Organizatorów dotyczące – naprawdę żadną miarą nietłumaczącego się samoistnie – wyboru Mariah Carey, a brzmiało ono tak: "Mariah Carey fully represents the emotional atmosphere that accompanies the run-up to the Games. Music is a universal language that attracts different stories and sensibilities, and intertwines with the opening ceremony's theme of harmony" [Mariah Carey doskonale odzwierciedla pełną emocji atmosferę towarzyszącą oczekiwaniu na Igrzyska. Muzyka to uniwersalny język, który przyciąga różne historie i wrażliwości, a jednocześnie splata się z tematem ceremonii otwarcia, harmonią.] Trzymajcie mnie! Jak śpiewane w niemożliwym do zniesienia spowolnionym tempie Volare może wyrażać jakiekolwiek emocje!?! A jak ktoś chce zobaczyć ten uroczy filmik z telebimem prompterowym dla Mariah, to zapraszam TU.
A w kwestii długości trwania ceremonii, żeby nie było, że jestem gołosłowna (materiał wizualny jest krótszy, czasówki podaję za oficjalnymi informacjami MKOL):
1) ceremonia otwarcia w Paryżu trwała 4 godziny (19:30 – 23:30) – można ją zobaczyć TU.
2) ceremonia otwarcia w Sydney trwała 4 godziny i 19 minut (19:00 – 23:19) – można ją zobaczyć TU.
3) ceremonia otwarcia w Vancouver trwała +/- 3 godziny (18:00 – 21:00) – można ją zobaczyć TU. Zwróćcie uwagę na projekcje rzutowane na płytę stadionu oraz sposób konstruowania dekoracji, to prawdziwa magia.
4) ceremonia otwarcia w Los Angeles trwała 4 godziny (16:00 – 20:00) – można ją zobaczyć TU.
5) ceremonia otwarcia w Londynie trwała 3 godziny i 46 minut (20:00 – 00:46) – można ją zobaczyć TU. Jeśli ktoś chce sprawdzić, jak dobrze wprowadzić oficjela na stadion, to polecam obejrzeć od 00:34:13 do 00:40:00. I żeby było jasne, tak, widzę, że światło się nie zgadza, zwłaszcza w ostatnich ujęciach helikoptera, które oczywiście były realizowane w dzień, a nie wieczorem (i jest jeszcze kilka innych kicksów), ale finał jest pyszny! Nie sądzicie?
6) ceremonia otwarcia w Atenach trwała 3 godziny i 36 minut (20:45 – 00:21) – można ją zobaczyć TU. Polecam zwłaszcza początek z Duetem Bębniarzy łączących Ateny i Olimpię oraz podróżą Małego Odyseusza wracającego, podobnie jak Igrzyska do swojej ukochanej Itaki. Przy okazji mała errata do podcastu: Ateny przegrały wyścig o organizację igrzysk dwukrotnie, tak jak mówię w podcaście, ale mylę daty!
Pierwszy raz musiały ulec Atlancie – co jest o tyle symboliczne, że nazwa tego amerykańskiego miasta nawiązuje do dziedzictwa greckiego i zaginionej wysypy Atlantydy lub Atlanty właśnie. Obie nazwy pochodzą od Atlasa – brata Prometeusza, z którym wspólnie wyznacza granicę Europy, on na Zachodzie, a Prometeusz przykuty do Góry Kaukaz na wschodzie. Drugi raz, w 2000 roku, tak jak mówię w podcaście uległy Sydney.
I to by było na tyle w kwestii stwierdzenia, że ta włoska ceremonia trwała wyjątkowo długo. Jak widać z powyższego zestawienia trwała przeciętnie, była po prostu wyjątkowo nudna i dlatego wszyscy się nagle zorientowali, że upłynęło już sporo czasu, a nadal nic się nie wydarzyło, no w każdym razie nic, o czym byśmy po latach mówili. Chyba że chcemy opowiadać wnukom o prompterze Mariah Carey...
A jeśli chodzi o San Siro to te dwa słowa wciąż rozpalają wyobraźnię kibiców piłki nożnej. Choć AC Milan ostatni raz Mistrzostwo Włoch wywalczył w sezonie 2021-2022, to honor stadionu na krajowej arenie ratują Nerazzurri (czyli Inter), ale ani oni ani Rossoneri (AC Milan) od ponad dekady nie odgrywają już żadnej roli w europejskich rozgrywkach. Jednym z głównych powodów tego stanu rzeczy może być kondycja stadionu San Siro, na którym obie drużyny trenują od 1947 roku, a który lata świetności ma już dawno za sobą, czego najlepszym dowodem jest jego wykluczenie przez UEFA z EURO 2032, mimo jego korzystnego położenia biorąc pod uwagę, że organizację europejskiego turnieju współdzielą Włosi i Turcy.
Nie mam zamiaru tworzyć wpisu piłkarskiego, ale "kwestia San Siro" jest dla mnie swoistym pedant do opowieści o ceremonii otwarcia zimowych Igrzysk Olimpijskich i metaforyczną soczewką, w której ogniskują się wszystkie jego ułomności. Ale po kolei...
Najnowszy rozdział w dziejach San Siro rozpoczął się mniej więcej sześć lat temu, kiedy miłość do tradycji przegrała ostatecznie z prozą rynku. Stadion jest bez wątpienia jedną z najbardziej rozpoznawalnych atrakcji architektonicznych Mediolanu. Wymienia się go zwykle na trzecim miejscu po katedrze i La Scali jako godny turystycznej uwagi. Ta "La Scala del calcio" od grudnia 1925 roku do połowy lat trzydziestych XX wieku była własnością drużyny AC Milan. Zasadniczo od końca 1925 roku Rossoneri byli właścicielami ziemi, na której w 1926 roku stanął należący także do nich stadion, na którym w meczu otwarcia 19 września dostali niezłe lanie od Interu. W 1935 roku całość stała się własnością miasta, a w 1947 roku obie mediolańskie drużyny zawarły porozumienie, na mocy którego Siro stał się ich wspólnym domem. Po stu latach od wybudowania stadionu i dziewięćdziesięciu latach zarządzania nim przez władze miejskie właściciele obu klubów ponownie przejęli pełną władzę nad obiektem. Dzisiaj już wiemy, że głównym powodem tego "odzyskania" był chęć zburzenia obiektu...
Nowy stadion wybudują prawdopodobnie twórcy nowego Wembley, co jest o tyle ciekawe, że Rossoneri zostali założeni pod koniec XIX wieku przez pięciu angielskich migrantów, o czym mało kto już dzisiaj pamięta. Na koniec dodajmy, że tam, gdzie stoi dzisiejszy stadion, znajdowała się bazylika, której patronował Święty Syrus, biskup Pawii. Zburzono ją bez mrugnięcia okiem, by wybudować wielki obiekt sportowy. Teraz ten sam los ma spotkać sportowego olbrzyma. Historia to niezwykle skomplikowana i klasycznie po włosku splątana.
A jeśli chodzi o to, czy można lepiej i dlaczego winię Damiano Michieletto (wspomnianą w podcaście reklamę Kopciuszka można zobaczyć TU (La Cenerentola), a TU reżyser mówi, o tym, jak słysząc tytuł opery Bizeta myśli w pierwszej kolejności o pocących się ludziach – a konkretnie zaczyna w 36 sekundzie), to wystarczyć przypomnieć sobie ceremonię otwarcia z 2006 zorganizowaną w Turynie, która – dodajmy – trwała 4 godziny!
A tu znajdziecie wspaniałe utwory tych włoskich artystów, których najbardziej zabrakło mi 6 lutego na stadionie w Milano:
Gianna Nanni i Fabri Fibra – wspaniała piosenka ukazująca nagą prawdę o Włochach, czyli In Italia, najpiękniejszy jest ten fragment nato nel paese delle mezze verità (urodzeni w kraju półprawd), ja bym to dała na początek razem z rewią tych wszystkich typów i elementów kultury, o których śpiewają, no ale to ja...
Gianna Nanni – jeden z najsłynniejszych utworów artystki, czyli I Maschi
Gianna Nannini – Meraviliosa Creatura, czyli jak dobrze zrobić piosenkę reklamową, w tym wypadku dla Fiata Bravo.
Gemelli Diversi – Fotoricordo, czyli utwór, po którym się w nich zakochałam na zabój, oraz wspólny utwór z Erosem Ramazzottim, czyli Anima Gemella oraz bardzo włoski (i dzisiaj pewnie dla wielu niestrawny, ale ja wciąż lubię) Tu No. Wszystkie jeszcze w pełnym czteroosobowym składzie.
Måneskin – nie jestem fanką, ale dla przypomnienia show, którym wygrali Eurovisię w 2021 roku, czyli Zitti e Buoni.
Filippo Neviani (NEK) – piosenka o zapachu i pociągu, czyli Sul Treno: moje pierwsze spotkanie z artystą i utwór, na którym uczyłam się włoskiego.
Giorgia i utwór Gocce di Memoria, który uważam za jedną z najpiękniejszych i najsmutniejszych piosenek o miłości.
A jakbyście szukali piosenki Erosa Ramazzottiego idealnie nadającej się na ceremonię otwarcia igrzysk olimpijskich, która mogłaby wybrzmieć znacznie lepiej, niż słowa Nelsona Mandeli, przy całym szacunku do tego ostatniego, to zapraszam do posłuchania Se bastasse una canzone (a TU całkiem przyzwoite tłumaczenie, dla tych, którzy chcą się generalnie zorientować w jej przesłaniu).
Dla wszystkich zainteresowanych triem komików znanych jako Aldo, Giovanni e Giacomo – obiecuję, że kiedyś opowiem o nich więcej i wyjaśnię sekret dowcipu o "tipo di colore", a póki co:
A TU na zachętę możecie znaleźć fragment wampiryczny z Tre Uomini e una Gamba z testem "cadregi". TU z kolei fragment, z którego pochodzi część mema, a przede wszystkim genialna parodia zabójstwa JFK, natomiast TU witamy we Francuskiej Nowej Fali, chociaż bohaterka uważa, że to Carpelli – reżyser neorealizmu włoskiego (postać równie fikcyjna, jak Garpez, czyli autor rzeźbionej nogi).
Osoby zainteresowane Marco Ranzanim di Cantu (czyli postacią stworzoną przez Domenico Raffaele początkowo na potrzeby Radia Deejay z siedzibą w Milanie) oraz scenografią i manierą show telewizyjnych we włoskiej telewizji, zapraszam TU.
TU z kolei oraz TU można znaleźć popisy Sabriny Impacciatore jako Lary Croft w programie Ciro, il figlio di Target, którego historia zaczęła się od takiej sytuacji podczas rozmowy telefonicznej transmitowanej na żywo w trakcie programu L'amore è una cosa meravigliosa.
Na koniec cztery wersje Volare (oszczędzę Wam tej w wykonaniu Mariah Carey):
I jeszcze porównanie Mathildy de Angelis jako Weroniki w Pasji Mela Gibsona oraz gry dłonią w wykonaniu Moniki Bellucci w tej samej Pasji.
A TU śmiech (i ośmieszanie w jednym) Olimpii (nomen omen biorąc pod uwagę główny temat tego posta), a tak wygląda Ciao Darwin (wciąż! zwróćcie uwagę na stroje, zwłaszcza kobiet...).
Sportowcy i cuda na IO 2026:
A TU mistrzowski występ Mikhaiła Shaidorova z Kazachstanu oraz TU jego cudownie autoparodystyczny pokaz mistrzowski (z "małą" pomocą gruzińskich łyżwiarzy Luki Berulavy aka Mortal Combat i Nika Egadze aka Deadpool oraz Jackiego Chana!), a TU z kolei wielka rozpacz wspaniałego Ili Malinina podczas Pokazów Mistrzów IO 2026.
Wreszcie, wspaniała snowboardzistka z Korei Ga-on Choi – siedemnastolatka, która nie tylko pokonała wielkie mistrzynie, ale wykazała się niezwykłym, iście olimpijskim, hartem ducha. TU pierwszy przejazd (nie zachęcam do oglądania, ale dla porządku zamieszczam), po którym wszyscy byli przekonani, że już nie pojedzie więcej, a TU trzeci przejazd i zdobycie złota.
Na koniec mała errata do odcinka nr 1 Podcastu, który możecie odsłuchać TU.
1) Mam świadomość, że Leni Riefenstahl zrobiła film Olimpia za pieniądze nazistów, niemniej dystrybucją tego filmu poza Niemcami od 1938 roku (montaż trwał dwa lata!) zawiadował MKOL.
2) Amerykanie oczywiście zdobyli mnóstwo medali na igrzyskach po wygranej w hokeja w Lake Placid w 1980 roku, w wypowiedzi wyszedł mi skrót myślowy, a chodziło o to, że w hokeju nie zdobyli złotego medalu aż do 22 lutego 2026 i pokonania w finale drużyny z Kanady. W tej konkurencji zdobyli za to dwa srebrne medale w 2002 w Salt Lake City i w 2010 w Vancouver.
Do usłyszenia i przeczytania już za dwa tygodnie!
